Josef Koudelka

The maximum, that is what has always interested me.

Cechą charakterystyczną naszych południowych sąsiadów (Czechów i Słowaków) jest duży dystans do świata oraz zaduma nad poczynaniami ludzi. Josef Koudelka, wybitny czeski fotoreporter, niewątpliwie posiada wyżej wymienione właściwości. I choć Cartier-Bresson, jego mentor i długoletni przyjaciel odcisnął piętno na jego twórczości, to ten niezwykle wrażliwy obserwator rzeczywistości nigdy nie odszedł od osobistego credo - pokazywania życia ludzi będących na granicy.

Pomimo wybitnie nieartystycznego zawodu (konstruktor silników do samolotów) nigdy nie porzucił fotografii, którą zainteresował się w dzieciństwie. Z początku pracował jako fotograf teatralny, co pozwoliło mu na zdobycie doświadczenia pracy w trudnych warunkach oświetleniowych. Przez kilka lat był najbardziej cenionym specjalistą z tej dziedziny w swoim kraju. Pierwszym autorskim projektem był reportaż o Romach zamieszkujących Czechosłowację. Od tego czasu Koudelka fascynuje się uchwyceniem przejawów życia, które zanika. Dokumentuje wszelkie odmiany zdarzeń granicznych, kończących się i w jego mniemniu (jakże często trafnym) bezpowrotnych. Po wyjeździe z kraju na skutek praskiej wiosny w 1968r. tworzy zdjęcia ludzi wygnanych, uchodźców, czyli po częsci na temat osobisty. Z chwilą wstąpienia do agencji fotoreporterskiej Magnum. zainspirował się “decydującym momentem” Cartier-Bressona. Realizuje wiele projektów, zawsze jednak posiadających wspólny mianownik - życie i świat, które nie powrócą. W latach 80. tworzy cykle reportaży o ludziach z ówczesnych krańców Europy, z Portugalii, Irlandii, Grecji. Swoją prace wykonuje bez pośpiechu, nawet kilka lat. Po powrocie do kraju stworzył projekt Czarny trójkąt o zniszczeniu środowiska naturalnego. Używał do tego obiektywu panoramicznego.

Podsumowując, Koudelka przed obiektywem zamienia się w filozofa, który opowida nam o przemijaniu. Z chaosu wydobywa melancholię. Wycisza i zmusza do refleksji. Zatrzymuje świat, którego nazajutrz już nie istnieje.

Linki:
Zdjęcia z Masters of Photography
Portfolio w Magnum Press
Wywiad z Josefem Koudelką na stronie Laboratorium Reportażu

Zobacz też:
Henri Cartier-Bresson